Là ông vua nghiêm khắc bậc nhất của triều Nguyễn, Minh Mạng thường trị tội rất nặng những kẻ tham nhũng, kể cả hoàng thân quốc thích.
Lăng Minh Mạng ở Huế.
Vua Minh Mạng (1791-1841, tên húy Nguyễn Phúc Đảm) có công xây dựng Đại Nam trở thành quốc gia rộng lớn, hùng mạnh bậc nhất trong khu vực. Các nước lân bang đều phải kính nể.
Để trị tội tham quan, vua từng xử tử, chặt ngón tay của những kẻ có hành vi tham nhũng. Trong số các vụ án trị quan tham của Minh Mạng, nổi tiếng nhất là vụ tử hình bố vợ nhà vua là Huỳnh Công Lý, khi ông này tham nhũng 30.000 quan tiền.
Khắc tinh của tham quan
Theo Đại Nam thực lục, tháng 5/1823, Lý Hữu Diệm làm quan tại phủ Nội vụ, lấy trộm hơn một lạng vàng. Việc bị phát giác, bộ Hình đưa ông Diệm ra xét xử.
Theo quy định của Luật Gia Long, tội ăn trộm ngân khố dù ít hay nhiều cũng sẽ bị chém đầu. Nhưng xét thấy Lý Hữu Diệm vốn có nhiều công trạng, Bộ Hình đã tha tội chết, chỉ bắt đi đày viễn xứ. Khi án được tâu lên, vua Minh Mạng không đồng ý với đề nghị của bộ Hình.
Nhà vua nhất quyết yêu cầu Bộ Hình đem can phạm ra trước chợ Đông Ba chém đầu, cho mọi người trông thấy mà sửa mình với chỉ dụ: “Lý Hữu Diệm phải giải ngay đến chợ Đông, chém đầu cho mọi người biết, phải truyền cho viên lại Nội vụ phủ cùng đến xem, hoặc giả mắt thấy lòng sợ mà tự khuyên răn nhau để khỏi mắc tội, há chẳng là một phương thuốc hay cho bọn người sao?”.
Tháng 11/1831, Nguyễn Đức Tuyên, tư vụ Nội vụ phủ, ăn bớt nhựa thơm. Việc bị phát giác, vua Minh Mạng liền ra chỉ dụ: “Đáng lẽ cho trói đem ra chợ Cửa Đông chém đầu, nhưng lần này tạm chặt một bàn tay thủ phạm đem treo, xóa tên trong sổ làm quan, để lại cho nó cái đầu, khiến nó suốt đời hối hận và nhờ đó để làm cho mọi người đều biết tỉnh ngộ, răn chừa. Thế cũng là một cách trừng trị kẻ gian”.
Năm 1834, đến lượt tuần phủ Trịnh Đức bị thắt cổ chết vì tham ô một nghìn quan tiền nhưng lại nói dối bị giặc cướp mất. Cũng trong năm này, quản mộc Hồ Văn Hạ cũng mất đầu vì tham nhũng.
Xử tử cả bố vợ
Trong số những lần trị tội tham quan, vụ án xử tử cha vợ Huỳnh Công Lý của vua Minh Mạng đã gây rúng động dư luận lúc bấy giờ và nhiều năm sau này.
Huỳnh Công Lý là một trong những võ tướng nổi tiếng thời Gia Long, có công giúp Nguyễn Ánh dựng nên cơ đồ nhà Nguyễn, sau được phong làm Lý Chính Hầu.
Khi con gái được vua Minh Mạng phong làm Huệ phi, Huỳnh Công Lý càng được tin dùng. Ông được phong làm Phó tổng trấn Gia Định, quyền hành chỉ sau mỗi Tổng trấn Lê Văn Duyệt.
Quyền lực là thế, lại mang danh bố vợ nhà vua, nhưng cuối cùng, người này không thoát án tử vì tội tham nhũng.
Theo Đại Nam thực lục, trong thời gian Lê Văn Duyệt ra Huế (1816-1820), Huỳnh Công Lý được giao giữ chức Phó tổng trấn. Lợi dụng chức vụ và bề trên đi vắng, Huỳnh Công Lý thừa cơ vơ vét của cải từ nhân dân và binh lính.
Sau khi Lê Văn Duyệt quay về Gia Định, nhận được tin tố cáo Huỳnh Công Lý tham ô, ông báo về triều đình. Vua Minh Mạng ra lệnh tống giam bố vợ và cử quan Nguyễn Đình Thinh vào Gia Định điều tra.
Theo hồ sơ đã được trình lên vua, số tiền tham nhũng lên đến hơn 30.000 quan tiền. Biết chuyện này, vua Minh Mạng buồn rầu mà nói rằng: “Trẫm nuôi dân như con, thực không kể phí tổn. Nhưng bọn quan lại tham lam giảo quyệt, ngấm ngầm chứa đầy túi riêng, mà kẻ quan quả cô độc lại không được thấm nhuần ơn thực.
Gần đây Huỳnh Công Lý làm Phó Tổng trấn Gia Định không bao lâu mà bóc lột của dân trên ba vạn. Nếu các viên mục thú đều như y cả, thì dân ta còn nhờ cậy vào đâu. Trẫm dẫu có lòng săn sóc thương xót cũng không làm thế nào được”.
Khi Nguyễn Đình Thinh đang thu thập lời khai của các nhân chứng ở Gia Định, triều đình phát hiện thêm bằng chứng tham nhũng nữa tại Huế cũng liên quan Huỳnh Công Lý.
Trong thời gian làm quan ở Huế, ông đã bắt lính xây dựng nhà riêng ở bên bờ sông Hương. Khi biết tin, vua ra lệnh tịch thu nhà, bán lấy tiền giúp cho cấm binh.
Sau khi cuộc điều tra kết thúc, nắm rõ tội của Huỳnh Công Lý, sau một thời gian cân nhắc, vua Minh Mạng đã ra lệnh cho Lê Văn Duyệt đòi lại số tiền đó cho dân.
Khi thành án, vua ra lệnh trao hết hồ sơ cho triều đình bàn xét. Triều đình kết luận đáng tội chết. Năm 1821, Huỳnh Công Lý bị Tổng trấn Lê Văn Duyệt xử tử tại Gia Định, tài sản bị tịch thu để trả lại cho quân lính và dân chúng.
Minh Mạng là vị vua thứ hai của triều Nguyễn, ông là con thứ tư của vua Gia Long, sinh năm Tân Hợi tại Gia Định. Sau khi vua Gia Long qua đời, Minh Mạng được chọn lên kế vị vào năm 1820. Ông trị vì đất nước đến khi qua đời năm 1841.Theo sách Chín đời chúa, mười ba đời vua triều Nguyễn, Minh Mạng là ông vua hết sức cần mẫn, làm việc không biết mệt mỏi, hết lòng vì nước, là tấm gương sáng cho các bậc đế vương noi theo.Ông là vua có nhiều con nhất trong số các vị vua của chế độ phong kiến Việt Nam với 142 người, gồm 78 hoàng tử và 64 công chúa.
Hai cha con lấy hai chị em rồi 2 kẻ cựu thù lại trở thành anh em cọc chèo. Câu chuyện hôn nhân giữa Quang Trung, Nguyễn Ánh, Quang Toản, Ngọc Hân, Ngọc Bình có lẽ là thiên tình sử “lằng nhằng” nhất trong lịch sử Việt Nam.
Hai cha con lấy hai chị em
Mối tình Ngọc Hân – Quang Trung lâu nay vẫn được xem là một mối tình đẹp: trai anh hùng, gái thuyền quyên. Mối tình ấy có căn nguyên từ những diễn biến lịch sử chính trị dồn dập. Nửa cuối thế kỷ 18, ở hai miền Nam – Bắc nước ta, hai thế lực phong kiến Trịnh – Nguyễn sau 7 lần chiến tranh thôn tính nhau không thành đều sức cùng lực kiệt mà nhân dân thì lầm than cơ cực. Giữa lúc đó, phong trào khởi nghĩa nông dân Tây Sơn do anh em Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ lãnh đạo nổi lên và đã mau chóng đánh tan thế lực họ Nguyễn ở Đàng trong.
Năm 1786, Nguyễn Huệ đem quân ra đánh quân Trịnh và cũng rất nhanh chóng đè bẹp những đội quân chỉ quen ức hiếp dân chúng của họ Trịnh. Chúa Trịnh Tông chạy khỏi Thăng Long lên Sơn Tây nhưng bị dân chúng bắt giải về cho quân Tây Sơn. Nửa đường Tông tự tử. Vậy là kết thúc gần 200 cơ nghiệp họ Trịnh.
Với danh nghĩa phù Lê diệt Trịnh, sau khi tiêu diệt chúa Trịnh, Nguyễn Huệ vào Thăng Long yết kiến vua Lê để dâng sổ sách quân dân tỏ ý tôn phò. Cuốn sử Đại Nam liệt truyện chép rằng: “ Mùa thu tháng 7, ngày mồng 7, xin vua Lê thiết đại triều ở điện Kính Thiên. Huệ đem tướng sĩ từ cửa Đoan Môn vào làm lễ năm lạy ba lần cúi đầu, tự trình bày về nghĩa diệt họ Trịnh, đem sổ sách quân dân tiến trình và nghe lời xử đoán. Vua Lê nhận lấy, ban chiếu thư nhất thống ở ngoài cửa Đại Hưng. Ngày hôm sau, phong Huệ làm Nguyên súy dực chính phù vận, Uy quốc công”.
Ngay sau đó, Vua Lê lại theo lời khuyên của Nguyễn Hữu Chỉnh, gả công chúa Ngọc Hân cho Nguyễn Huệ. Năm đó công chúa Ngọc Hân vừa tròn 16 tuổi. Lễ cưới được tổ chức linh đình vào ngày 11 tháng 7 năm Bính Ngọ (tức 4/8/1786 Dương lịch). Mối tình của Ngọc Hân và Quang Trung ban đầu chỉ là sự sắp đặt theo mưu đồ chính trị của Nguyễn Hữu Chỉnh và tôn thất nhà Lê nhằm tạo một sự ràng buộc bằng tình cảm giữa Nguyễn Huệ với nhà Lê.
Tuy nhiên, sau đó, cuộc tình này lại trở thành một thiên tình sử đẹp. Khi Nguyễn Huệ xưng Quang Trung hoàng đế để tiến ra Bắc đánh quân Thanh đã phong Ngọc Hân làm Bắc cung Hoàng hậu. Đến khi nhà vua đại phá quân Thanh, giữa không khí thắng lợi tưng bừng vẫn không quên cho người mang một cành đào cấp tốc đưa về Phú Xuân cho Ngọc Hân. Đặc biệt nhất, khi vua Quang Trung mất, Ngọc Hân đã viết nên tác phẩm Ai Tư Vãn bất hủ để khóc Quang Trung khiến cho mối tình của họ đi vào văn học.
Sẽ chẳng có gì đáng nói nếu như năm 1795 không có một cuộc hôn nhân thứ hai liên quan đến công chúa Ngọc Hân. Đó là đám cưới giữa công chúa Ngọc Bình với hoàng đế Cảnh Thịnh. Vua Cảnh Thịnh tên là Nguyễn Quang Toản, là con của vua Quang Trung với hoàng hậu họ Phạm, người Bình Định. Còn công chúa Ngọc Bình là con gái thứ 23 và cũng là con gái út của vua Lê Hiển Tông. Mẹ công chúa Ngọc Bình là bà Chiêu nghi Nguyễn Thị Điều, cùng làng với bà Nguyễn Thị Huyền – mẹ công chúa Ngọc Hân.
Hiện tại, về năm sinh của công chúa Ngọc Bình vẫn còn chưa sáng tỏ. Có thuyết nói rằng, công chúa Ngọc Bình sinh năm 1783, tức là bằng tuổi vua Cảnh Thịnh và kém Ngọc Hân đúng 12 tuổi. Tuy nhiên theo sách Mười tám vị công chúa Việt Nam thì Ngọc Bình sinh năm 1775, kém Ngọc Hân 4 tuổi và hơn Cảnh Thịnh đến 8 tuổi.
Con vua lại lấy hai chồng làm vua
Cuộc hôn nhân giữa công chúa Ngọc Bình và hoàng đế Cảnh Thịnh đã đặt họ cùng với Ngọc Hân và Quang Trung vào một mối quan hệ họ hàng vô cùng phức tạp. Ngọc Hân và Ngọc Bình vừa là chị em lại vừa là mẹ chồng nàng dâu. Vua Quang Trung với vua Cảnh Thịnh vừa là cha con vừa là anh em cọc chèo.
Tuy nhiên, sự trớ trêu của lịch sử chưa dừng ở đó. Sau khi Nguyễn Ánh đánh bại Tây Sơn, ông lại góp mặt vào chuỗi quan hệ phức tạp này. Cuốn Quốc sử di biên của Phan Thúc Trực soạn dưới thời Tự Đức có chép: “Năm Nhâm tuất, Gia Long năm đầu (1802)… Ngày 21 Canh Thân, Thế tổ (Gia Long) đến kinh thành Thăng Long, hào mục bắt anh em Nguyễn Quang Toản dâng lên vua…Dâng nộp bà phi Lê Thị Ngọc Bình vào trong cung vua…”.
Mặc dù nhiều quan lại can ngăn, nhưng say đắm trước nhan sắc của Ngọc Bình, vua Gia Long vẫn quyết định lấy bà làm phi. Nhà vua nói “Mọi thứ trong thiên hạ này có thứ già mà ta không lấy từ tay giặc”. Công chúa Ngọc Bình sinh cho vua Gia Long được 2 hoàng tử là Quảng Uy công Nguyễn Phúc Quân (sinh năm 1809), Thường Tín công Nguyễn Phúc Cự (sinh năm 1810) và 2 công chúa là Mỹ Khê Ngọc Khuê và An Nghĩa Ngọc Ngôn. Bà mất năm 1810, khi tuổi đời còn khá trẻ.
Chuyện tình của Ngọc Bình với Gia Long được dân gian đặt thành câu vè: “Số đâu có số lạ lùng, con vua lại lấy hai chồng làm vua”. Trước đây người ta vẫn lầm lẫn câu vè này ám chỉ công chúa Ngọc Hân nhưng thời nay, bằng các dẫn chứng xác đáng hơn, ta xác nhận không phải. Tác giả Lê Nguyễn trong cuốn Nhà Nguyễn và những vấn đề lịch sử dựa vào bài văn tế của Phan Huy Ích viết giúp vua Cảnh Thịnh hoàng hậu Ngọc Hân cùng với gia phả dòng họ Nguyễn ở Phù Ninh – Từ Sơn – Bắc Ninh (họ ngoại của công chúa Ngọc Hân) đã xác nhận công chúa Ngọc Hân mất từ năm 1799, do đó không thể lấy vua Gia Long được.
Vua Hàm Nghi ở Algeria và tác phẩm hội hoạ của mình
Người tù bị lưu đày biệt xứ, vua Hàm Nghi, đã đến nước Algérie vào đầu năm 1889 và được viên toàn quyền Pháp tại xứ này cho trú ngụ tại một công thự mang tên là “Villa des Pins.” Trong một cuốn sách viết bằng tiếng Pháp nhan đề Le Laos, trong chương “La Cour d’Annam en fuite dans la province,” tác giả có viết về Vua Hàm Nghi và ngôi biệt thự này như sau:
“Cựu Hoàng Hàm Nghi, ngày nay được mọi người gọi là “Hoàng Tử Xứ Annam”‘ cư ngụ tại Biệt thự Villa des Pins trong làng El Biar, trên những ngọn đồi rực rỡ Mustapha Thượng ở cách thủ đô Alger chừng vài cây số. Ông sống ở đây trong sự cô tịch, chỉ đón tiếp một vài người bạn thân tình mà có lẽ những cảm tình của họ đã giúp cho ông chịu đựng được những nỗi thống khổ khắt khe của cuộc sống lưu đày nơi xứ người. Có lẽ không ai mô tả được về vị hoàng tử này khéo hơn là nhà vẽ hoạ đồ nổi tiếng De Varigny trong một bài được đăng trên báo Le Temps vào tháng 12 năm 1894:
“Tấm danh thiếp mang hàng chữ “Hoàng Tử Annam”, chỉ có vậy thôi, nhưng đối với tôi thì mang thật nhiều ý nghiã vì qua một người bạn, ông ta đã chấp thuận đón tiếp tôi vào ngày hôm sau.
Rời Alger, chiếc xe hơi leo từ từ lên cao nguyên Sahel hướng về vùng đồi núi Mustapha Supérieur. Ngay khi chúng tôi lên đồi, nhìn về phiá trước, cảnh vật càng lúc càng mở rộng và đẹp lộng lẫy, nhìn về sau lưng, thành phố Alger màu trắng nổi bật lên giưã màu xanh của biển Điạ Trung Hải với những cánh buồm màu trắng tưạ như những đôi cánh của đàn chim hải âu đang cất cánh tung trời.
Khi đến làng El Biar, chiếc xe ngừng lại trước cổng sắt của một ngôi nhà mang tấm biển “Villa des Pins”. Một con đường nhỏ hai bên là hai rặng thông già chạy dài đến một ngôi nhà kiến trúc theo kiểu mauresque (kiểu của người Maures ở Bắc Phi), một ngôi nhà đơn giản nhưng rộng rãi đằng sau một cái sân rộng đầy những luống hoa rất đẹp.
Đó là nơi mà Hàm Nghi, Hoàng Tử Xứ Annam đang sinh sống. Ông ta đã ở đó từ năm năm qua và dường như vào trạc 24 tuổi. Tuổi thật của ông ta, ông ta không thèm để ý đến hay là chỉ muốn cố tình giấu đi vì có ích lợi gì mà nhớ đến con số của những năm tháng lưu đày! Khi hỏi về thời thơ ấu, ông ta giữ im lặng, về thời trưởng thành thì thật là bi đát khi ông ta nghĩ đến thời gian khi mới còn là một thiếu niên trẻ tuổi, ông ta được thưà kế ngai vàng rồi chẳng bao lâu sau đó phải bôn đào qua khắp nẻo đường đất nước của ông đang bị xâm chiếm …
"Khi đặt chân xuống vùng đất Phi Châu thuộc Pháp này, một quốc gia mà cái tên ông ta cũng chưa hề được biết đến, ông ta đã từ chối không thèm học cái ngôn ngữ của những người đã giam cầm ông, ông đã tự giam mình trong một sự câm lặng kiên cường …”
Từ thái độ bất hợp tác ngay từ khi mới bị giặc Pháp bắt tại Quảng Bình vào năm 1888 đến việc không thèm học tiếng Pháp khi mới đến Algérie vào đầu năm 1889, Vua Hàm Nghi đã thay đổi lập trường vào khoảng một năm sau ngày đến Phi châu và bắt đầu học tiếng Pháp cũng như là giao tiếp với một số người địa phương. Cái nguyên nhân khiến cho Vua Hàm Nghi thay đổi thái độ có lẽ là do cái cử chỉ đầy tình người của một nhà qúy tộc Pháp, Nam Tước Alfred de Vialar, đã cởi chiếc áo choàng đang mặc để khoác lên vai nhà vua khi Nam Tước thấy ông đang run lên vì lạnh và cũng chính nhân vật này về sau đã mở đường cho nhà vua theo học về ngành hội hoạ.
Nam Tước Jules “Alfred” de Vialar là hậu duệ của vị nam tước đã đi tiền phong trong việc mở mang và khai thác thuộc địa Algérie cho nước Pháp và gia đình của ông được xem như là gia đình quý tộc, giàu có, danh vọng và có uy tín nhất tại Algérie, ông cũng là cháu ruột của bà Thánh Emilie de Vialar, người khai sáng “Dòng Nữ Tu St. Joseph of the Apparition”.
Vợ của Nam Tước là bà Berthe Alexandrine Patricot, con gái của một vị kỹ sư Cầu Cống (Ponts et Chausées) cũng là một nhân vật nổi tiếng tại xứ Algérie hồi thế kỷ thứ 19. Bà Nam Tước de Vialar lại là người giàu có, yêu văn chương, nghệ thuật và đã tổ chức những buổi sinh hoạt về văn học nghệ thuật, thể thao tại tư gia của ông bà và những buổi sinh hoạt đó được xem như là nơi thu hút hầu hết những danh nhân và thành phần thượng lưu trí thức của thủ đô Alger. Một trong những người nổi tiếng tại “salon” của bà Nam Tước De Vialar là Bà Hoàng Ranavalo, cựu Nữ Hoàng của Đảo quốc Madagascar cũng đang sống lưu vong tại Alger.
Một nhà nghiên cứu về Algérie cho biết rằng:
“Bà Nam Tước Alfred de Vialar là một người đàn bà thông minh, cương nghị và là một người bạn của giới văn học nghệ thuật. Bà được xem như là vị chủ tịch của xã hội thượng lưu tại Alger (la haute société algéroise) từ những năm đầu của nền Đệ Tam Cộng Hoà Pháp (từ 1870). Để có thể được mời tham dự vào những buổi họp mặt trong những salons của bà Nam Tước de Vialar, ngoài những người thuộc dòng dõi thế gia vọng tộc thì những người khác ít nhất cũng phải thuộc thành phần trí thức, thậm chí có nhiều người đã phải học cho thuộc cả 12 thành quả của Hercules để được mời …”
Không rõ Vua Hàm Nghi bắt đầu được mời đến tham dự vào những buổi sinh hoạt tại nhà bà Nam Tước De Vialar từ bao giờ, tuy nhiên nhà văn Jules Roy cho biết sự hiện diện của nhà vua trong một cuộc họp mặt tại salon của bà Nam Tước như sau:
“… Ông Đại Tá chỉ cho tôi bà Hoàng Ranavalo phì nộn với gương mặt tròn như một vầng trăng màu cà phê sưã bao trùm bởi một nỗi buồn xa xứ, người ngồi trong im lặng bên cạnh bà là “Le Prince d’Annam” (Hoàng Tử Annam,) chính bản thân ông ta cũng là một kẻ bị lưu đày, người mảnh khảnh nhỏ bé, trên đầu đội một chiếc khăn (đóng) màu đen dường như đang run rẩy vì lạnh trong chiếc áo dài cũng màu đen và quần xa tanh màu trắng. Mối tình cảm sâu đậm giữa ông Hoàng Tử Xứ Annam với gia đình Nam Tước de Vialar có lẽ bắt nguồn từ một cử chỉ của Nam Tước khi ông đích thân cởi chiếc áo choàng đang mặc trên người để khoác lên đôi vai gầy của ông hoàng bị lưu đày đang run rẩy vì lạnh vào buổi sáng đầu tiên khi ông hoàng này mới đặt chân lên đất Algérie …
“Ông Hoàng Xứ Annam, gầy guộc như một cây sậy, nói về hội họa, nói về hoạ thất (atelier) tại ngôi biệt thự của ông ở làng El Biar …”
Một người khách quen thuộc có mặt gần như thường xuyên tại các buổi họp mặt của bà Nam Tước De Vialar là ông Louis Tirman, Toàn Quyền Pháp tại Algérie. Toàn Quyền Tirman là bạn thân của ông bà Nam Tước De Vialar cho nên đã đối xử với Hoàng Tử Xứ Annam, cũng là người được cả ông bà Nam Tước xem như là bạn, như là một vị khách quý tại thuộc điạ Algérie chứ không phải là một người tù bị lưu đày. Đó cũng là một trong những lý do mà Toàn Quyền Tirman đã dành cho Vua Hàm Nghi một biệt thự khang trang rộng rãi tại làng El Biar trong khu đồi núi sang trọng Mustapha Supérieur từ ngày nhà vua mới đặt chân đến Algérie vào năm 1890 cho đến ngày Ngài lập gia đình sau đó hơn 15 năm.
Theo tài liệu của Pháp thì Vua Hoàng Hàm Nghi bị áp giải đưa xuống Thuận An vào ngày 21 Tháng Mười Hai năm 1888 rồi xuống tàu Comète vào Sài Gòn. Ngày 12 Tháng Mười Hai năm đó, nhà vua lại bị đưa lên tàu Biên Hoà và đến Algérie vào ngày Chủ Nhật 13 Tháng Một năm 1889, có lẽ Ngài đã gặp Nam Tước Alfred de Vialar trong ngày này.
Sau khi đến Alger, Ngài được đưa về trọ tại khách sạn L’Hôtel de la Régence trong 10 ngày và Toàn Quyền Tirman đã tìm được toà biệt thự Villa des Pins, ở làng El Biar để cấp cho nhà vua. Sau đó, vào ngày 24 Tháng Một năm 1889, Toàn Quyền Tirman mời Vua Hàm Nghi đến tiếp kiến và dùng cơm gia đình tại Phủ Toàn Quyền. Lúc bấy giờ nhà vua chưa nói tiếng Pháp, chỉ nói chuyện qua người thông dịch là Trần Bình Thanh, tuy nhiên thái độ lịch sự và nhã nhặn của viên toàn quyền, nhân vật cao cấp nhất của chính quyền thực dân Pháp tại Algérie đã gây được cảm tình với nhà vua và có lẽ nhờ thế mà mối hận thù nung nấu trong lòng của Ngài đối với người Pháp tại đây cũng có phần giảm bớt.
Tuy nhiên trong vòng gần một năm trời, Ngài từ chối không thèm học tiếng Pháp vì cho rằng đó là ngôn ngữ của bọn cướp nước, do đó Ngài chỉ nói tiếng Việt với ba người được cử đi theo săn sóc cho Ngài, ăn cơm Việt Nam do người đầu bếp Việt Nam nấu và đặc biệt là trong suốt 55 năm sống lưu đày, Ngài luôn luôn để tóc búi “củ hành”, đội khăn đóng và mặc áo dài đen đúng theo phong tục cổ truyền của người Việt Nam từ thế kỷ thứ 19.
(Theo tài liệu Hàm Nghi, một nhà ái quốc, một nghệ sĩ tài ba) / Saigon nhỏ
Bất kỳ thứ gì về Dubai, một trong những thành phố giàu có bậc nhất thế giới, dường như luôn hấp dẫn sự quan tâm, thậm chí là tò mò, của nhiều người trên khắp thế giới.
Khi nhắc đến Dubai, người ta thường nghĩ ngay đến Burj Khalifa - tòa nhà cao nhất thế giới, các món ăn xa xỉ có một không hai, những khu mua sắm sang trọng, kiến trúc hiện đại hay khung cảnh cuộc sống về đêm sôi động.
Dubai là một trong những thành phố không ngừng gây ấn tượng. Vị trí địa lý, số lượng người nước ngoài khổng lồ, sự giàu có, truyền thống và nền văn hóa sôi động chỉ là một vài lý do rất nhiều người bị thu hút đến thành phố năng động này.
Nhưng vì sao Dubai lại có sức hấp dẫn như vậy?
50 năm trước đây, Dubai chỉ là một làng chài hoang sơ (Ảnh: CNN).
THÀNH PHỐ GIÀU CÓ
Dubai là thành phố nổi tiếng thứ 29 trên thế giới đối với những cư dân siêu giàu, sau khi hơn 2.000 cá nhân có giá trị tài sản cao chuyển đến tiểu vương quốc này trong 6 tháng đầu năm 2021.
Theo nghiên cứu của New World Wealth, một công ty nghiên cứu theo dõi sự giàu có và sự di chuyển của các triệu phú và tỷ phú trên toàn cầu, số lượng HNWI (cá nhân có tài sản từ 1 triệu USD trở lên) của thành phố tăng 3,8% lên 54.000 người, từ 52.000 người vào tháng 12/2020.
Số tỷ phú USD ở Dubai tăng 2 lên 12 người vào năm 2021, trong khi triệu phú của thành phố đã tăng lên 165 người từ 152 người vào tháng 12/2020.
Cũng theo nghiên cứu, khối tài sản tư nhân tổng hợp mà tất cả cư dân Dubai nắm giữ với tài sản, tiền mặt, cổ phiếu và lợi ích kinh doanh ít nhất 1 triệu USD đã tăng 2,5% lên 530 tỷ USD vào tháng 6, tăng từ 517 tỷ USD vào tháng 12/2020.
Dầu mỏ được phát hiện ở Dubai chỉ hơn 50 năm trước, nhưng chỉ chiếm 1% thu nhập. Vậy, điều gì đã làm cho thành phố Dubai trở nên giàu có như vậy?
Burj Khalifa - tòa nhà cao nhất thế giới - ở Dubai (Ảnh: Getty Images).
Từ những năm 1770 cho đến cuối những năm 1930, ngành công nghiệp ngọc trai là nguồn thu nhập chính ở các nước Trực thuộc, ngày nay tạo nên Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Đối với những cư dân của những làng chài đang ngủ quên trên Vịnh Ba Tư, nghề lặn ngọc trai là khởi đầu khiêm tốn của họ, nhưng nó đã tạo ra bối cảnh cho một thứ lớn hơn nhiều sau này.
Dubai và Abu Dhabi xung đột về biên giới trong việc tìm kiếm dầu vào cuối những năm 1950, dẫn đến việc nhiều người rời Dubai đến những nơi khác trong vùng Vịnh khi thành phố này gặp khó khăn và Abu Dhabi phát triển mạnh mẽ. Năm 1958, người cai trị Dubai, Sheikh Rashid bin Saeed Al Maktoum, bắt đầu đầu tư vào cơ sở hạ tầng và hoàn thành sân bay đầu tiên vào năm 1960 từ các khoản vay lên tới hàng chục tỷ USD.
Việc rời xa dầu mỏ đã dẫn đến sự thúc đẩy ngành du lịch, và cuối cùng lượng dầu mỏ nhỏ mà Dubai phát hiện được vào năm 1966 đã hướng tới việc xây dựng thành phố như chúng ta biết ngày nay.
Dubai bắt đầu vận chuyển dầu vào năm 1969 và trước khi giành được độc lập từ Vương quốc Anh vào năm 1971, trở thành một trong 7 tiểu vương quốc của UAE.
Là một phần của Emirates, nhưng với sự độc lập tương đối về nền kinh tế, Dubai tiếp tục đa dạng hóa nguồn doanh thu trong suốt những năm 1980 để cạnh tranh với lợi nhuận ngày càng tăng từ ngành dầu mỏ của Abu Dhabi.
Thành phố thành lập vùng tự do đầu tiên vào năm 1985 - Jafza, Jebel Ali Free Zone, với diện tích 52 km2 (20 dặm vuông), là vùng lớn nhất trên thế giới.
Điều này đã thu hút lớn các doanh nghiệp toàn cầu. Ngày nay, các doanh nghiệp này tận dụng lợi thế của 30 khu vực tự do của tiểu vương quốc, nơi cung cấp miễn giảm thuế, lợi ích thuế quan và các hạn chế đối với chủ sở hữu nước ngoài.
Vài nghìn công ty Jafza chiếm 20% vốn đầu tư nước ngoài vào Dubai, và ước tính 144.000 nhân viên đang tạo ra 80 tỷ USD ngoài dầu mỏ, tương đương 21% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của thành phố.
UAE hiện thuộc top 10 quốc gia giàu nhất thế giới, với GDP bình quân đầu người là 70.570 USD. Khoảng 35% thu nhập của nền kinh tế UAE đến từ hoạt động xuất khẩu dầu mỏ. Bên cạnh đó thì lĩnh vực dịch vụ và viễn thông cũng góp phần không hề nhỏ.
NHỮNG YẾU TỐ LÀM NÊN SỰ XA HOA
Dubai Mall là trung tâm mua sắm lớn nhất thế giới và giấc mơ của mọi tín đồ mua sắm đều trở thành hiện thực. Trung tâm mua sắm này thực sự độc đáo vì nó không chỉ có các cửa hàng và những hoạt động giải trí, mà bầu không khí bên trong trung tâm mua sắm giống như một cộng đồng nhỏ hoặc một thành phố. Hầu hết người dân Dubai đến đây vào mỗi cuối tuần để trò chuyện với nhau.
Dubai cũng có tòa nhà cao nhất thế giới, Burj Khalifa. Từ tòa nhà này, bạn có thể nhìn thấy từ bất cứ nơi nào trong thành phố. Bạn sẽ cảm giác mọi mệt mỏi dường như được xua tan khi ngắm nhìn nó. Những màn trình diễn ánh sáng và pháo hoa vào năm mới tại đây là một câu trả lời cho câu hỏi tại sao thành phố này lại đặc biệt đến vậy.
Những món ăn xa xỉ dát vàng là điều chẳng xa lạ ở Dubai (Ảnh:timeoutdubai.com).
Ở Dubai, chỉ với một cú nhấp chuột hoặc một cuộc điện thoại, bạn có thể nhận được hầu hết mọi thứ được giao, từ đồ nội thất đến đồ điện tử cho đến hàng tạp hóa. Do cái nóng của sa mạc và văn hóa, không nhiều người muốn đi ra ngoài một mình, Dubai đáp ứng mọi nhu cầu của người dân và du khách, cho phép mọi người đặt hàng thay vì đi ra ngoài.
Một điều nữa làm nên sự đặc biệt của thành phố này là sự tham gia của gia đình hoàng gia vào xã hội. Hoàng gia Dubai, do Hoàng thân Sheikh Mohammad Bin Rashid Al Maktoum lãnh đạo, được biết đến có mối quan hệ chân thành với người dân Dubai, bất chấp sự xa hoa của họ. Hoàng gia của ông cũng nổi tiếng nhất với việc phát triển Dubai thành như ngày nay.
Mặc dù có một bầu không khí thoải mái do sự hòa trộn của nhiều nền văn hóa quốc tế, Dubai vẫn là một trong những thành phố xa hoa nhất trên thế giới. Từ khách sạn St. Regis Saadiyat Island với giá 35.000 đôla một đêm cho phòng Royal Suite đến khách sạn sang trọng Burj Al Arab, thường được gọi là "Khách sạn 7 sao", và từ những chiếc xe cảnh sát Lamborghini ở Dubai đến cà phê dát vàng mà bạn có thể tình cờ gọi món vào bữa sáng muộn, Dubai chắc chắn có những khoảnh khắc cực kỳ xa hoa!
Dubai đã phát triển vượt bậc kể từ khi đất nước độc lập, và thật khó có thể tưởng tượng rằng chỉ một thế hệ trước nhiều người vẫn còn là thợ lặn ngọc trai hoặc ngư dân ở thị trấn nhỏ ven biển Dubai. Sự phát triển phi thường của thành phố không chỉ nhờ việc phát hiện ra dầu mỏ trong khu vực mà còn nhờ sự đổi mới và tinh thần làm việc chăm chỉ của cả người Emiratis cũng như những người nhập cư và người nước ngoài chuyển đến Dubai.
Bất chấp tốc độ phát triển và hiện đại hóa nhanh chóng của Dubai, điều làm nên nét độc đáo của Dubai là việc tuân thủ văn hóa, tôn giáo và truyền thống địa phương. Nhiều người Emiratis trẻ tuổi đến từ Dubai vẫn nhận thức và thực hành các truyền thống và văn hóa địa phương của họ, đồng thời tự hào là một phần của thành phố đón nhận sự thay đổi và người nhập cư, nhưng vẫn trung thành với quá khứ của nó.
Giới siêu giàu chuộng các loại trang sức, đồng hồ vàng (Ảnh: Bayut.com).
MỘT NỀN HÀNH CHÍNH KHÔNG GIẤY TỜ
Mới đây, Dubai đã trở thành tâm điểm của cả thế giới khi thành phố này chính thức trở thành chính phủ đầu tiên trên thế giới với nền hành chính không giấy tờ.
Tất cả các thủ tục và giao dịch bên trong, bên ngoài Chính phủ Dubai hiện đã được số hóa 100% và được quản lý trên nền tảng dịch vụ kỹ thuật số toàn diện của chính phủ.
Thái tử của Tiểu vương quốc Sheikh Hamdan bin Mohammed bin Rashid Al Maktoum, cho biết: "Việc đạt được mục tiêu này đánh dấu sự khởi đầu của một giai đoạn mới trong hành trình số hóa cuộc sống ở mọi khía cạnh của Dubai - một hành trình bắt nguồn từ sự đổi mới, sáng tạo và tập trung vào tương lai".
Ông nói: "Thành tựu này cũng củng cố vị thế của Dubai với tư cách là thủ đô kỹ thuật số hàng đầu thế giới và vị thế hình mẫu trong việc thiết kế các hoạt động và dịch vụ của chính phủ nhằm nâng cao mức độ hạnh phúc của người dân. Giai đoạn mới trong hành trình kỹ thuật số của Dubai sẽ cho phép và trao quyền cho các chính phủ trong tương lai đáp ứng kỳ vọng của người dân về một thành phố thông minh phát triển mạnh và mang đến cho họ những cơ hội mới cho sự thịnh vượng, phát triển bền vững và hạnh phúc".
Cơ quan Văn hóa Dubai nhận tem 100% không giấy tờ (Ảnh: mediaoffice.ae).
Chiến lược Dubai không cần giấy tờ được thực hiện trong 5 giai đoạn liên tiếp, mỗi giai đoạn thu hút sự tham gia của một nhóm khác nhau trong các cơ quan của Chính phủ Dubai. Vào cuối giai đoạn thứ năm, chiến lược đã được thực hiện đầy đủ trên tất cả 45 cơ quan chính phủ trong tiểu vương quốc. Các đơn vị này cung cấp hơn 1.800 dịch vụ kỹ thuật số và hơn 10.500 giao dịch chính.
Sự hợp tác và tích hợp giữa các đơn vị tham gia cho phép tự động hóa các quy trình và dịch vụ cung cấp cho khách hàng, cắt giảm tiêu thụ giấy hơn 336 triệu tờ, tuyên bố cho biết thêm. Chiến lược này cũng giúp tiết kiệm hơn 1,3 tỷ Dirham (350 triệu USD) và hơn 14 triệu giờ lao động cho Chính phủ Dubai.
"4năm trước, Sheikh Mohammed bin Rashid Al Maktoum, Phó Tổng thống kiêm Thủ tướng UAE và người cầm quyền của Dubai, đã có tầm nhìn rằng không nhân viên hoặc khách hàng của chính phủ Dubai nào cần in bất kỳ tài liệu giấy nào sau năm 2021", Sheikh Hamdan nói. "Hôm nay, lời hứa đó đã được thực hiện".
Việc chuyển đổi số hoàn toàn ở Chính phủ Dubai sẽ làm phong phú thêm trải nghiệm thành phố thông minh cho tất cả người dân, loại bỏ hoàn toàn nhu cầu giao dịch và tài liệu bằng giấy tờ. Số hóa cũng sẽ giúp cung cấp những trải nghiệm đặc biệt cho người dân thông qua ứng dụng DubaiNow, cho phép truy cập vào hơn 130 dịch vụ thành phố thông minh trong 12 hạng mục chính.
THÀNH PHỐ THÔNG MINH NHẤT THẾ GIỚI
Với các chính sách khuyến khích đổi mới, đầu tư, phát triển và triển khai các công nghệ tiên phong nhất, Dubai đang trên đà đạt được nhiều mục tiêu, trở thành thành phố thông minh nhất trên thế giới trở thành trung tâm kinh doanh và quan hệ đối tác.
Dubai đã không ngại ngần đầu tư và phát triển các công nghệ tiên tiến, mới nổi và thông minh để biến nó thành một thành phố thực sự của tương lai. Với các sáng kiến như Chiến lược dữ liệu Dubai, Dubai 10X, Dubai thông minh 2021 hay Chiến lược chuỗi khối Dubai, thành phố đang sẵn sàng trở thành một trong những thành phố thông minh nhất trên thế giới, dẫn đầu về công nghệ và đổi mới. Không chỉ người dân mà doanh nghiệp sẽ được hưởng lợi từ những nỗ lực này. Bằng cách thiết lập cơ sở hạ tầng đẳng cấp thế giới hỗ trợ và thúc đẩy tăng trưởng, kinh doanh và đổi mới, thành phố đang làm cho các quy trình và hoạt động hàng ngày hiệu quả hơn.
Để đạt được mục tiêu này, chính phủ đã đưa ra hơn 100 sáng kiến thông minh và 1.000 dịch vụ thông minh để thúc đẩy sự liền mạch và bền vững cũng như chuyển đổi cách thức cung cấp các dịch vụ của chính phủ, qua đó làm tăng chỉ số hạnh phúc của người dân. Nhờ những nỗ lực mang tính bước ngoặt, Dubai gần đây đã được Liên Hợp Quốc công nhận là hình mẫu về một thành phố thông minh, bền vững và có khả năng phục hồi.
Khi nói đến công nghệ và đổi mới, đặc biệt là trong các lĩnh vực như robot, fintech và AI, Dubai dẫn đầu với vốn FDI cao nhất. Hơn nữa, các chính sách và sáng kiến ủng hộ doanh nghiệp của họ nhằm tạo ra một nền kinh tế dựa trên dữ liệu bằng cách triển khai các công nghệ mới nhất, có thể là truyền thông 5G, đám mây, phân tích dữ liệu lớn, in 3D, trí tuệ nhân tạo (AI), IoT, vận tải tự động và công nghệ chuỗi khối (điều đó sẽ đưa thành phố trở thành thành phố đầu tiên trên thế giới được cung cấp năng lượng hoàn toàn bằng công nghệ này), sẽ giúp kết nối nhanh hơn, năng suất và tăng trưởng tốt hơn trên tất cả các lĩnh vực, do đó thu hút thêm các mối quan hệ kinh doanh và đối tác ở UAE. Về phần mình, chiến lược blockchain sẽ giúp Dubai thực hiện các giao dịch an toàn hơn, bảo mật, hiệu quả và liền mạch để tác động đến cuộc sống và làm cho chúng dễ dàng hơn.
Dubai hướng tới trở thành thành phố thông minh nhất thế giới (Ảnh: Getty Images).
Trong khu vực MENA (Trung Đông và Bắc Phi), Dubai được coi là trung tâm kinh doanh Công nghệ Thông tin và Truyền thông (ICT) lớn nhất, với hơn 1.600 công ty trong lĩnh vực công nghệ thông tin và truyền thông.
Các chiến lược và chính sách tiến bộ là những gì đã giúp thành phố có được danh tiếng và xếp hạng là thành phố tốt thứ ba trên thế giới để sống và làm việc. Các chương trình cư trú do chính phủ hỗ trợ và luật 100% sở hữu nước ngoài đang thu hút thêm các nhà đầu tư trong khu vực.
Bên cạnh đó, Dubai cũng đang củng cố vị thế của mình như một thành phố đi đầu trong lĩnh vực nghiên cứu chia sẻ kiến thức, đặc biệt là giữa các doanh nghiệp. Thành phố là nơi có Phòng thí nghiệm AI đầu tiên kết hợp với IBM, sử dụng công nghệ AI và máy học để cải thiện việc cung cấp các trải nghiệm và dịch vụ của chính phủ và thành phố. Nó cũng hoạt động theo hướng giúp cộng đồng và các doanh nghiệp tận dụng công nghệ này để vận hành và hoạt động tốt hơn.
UAE cũng đang chứng kiến ngày càng nhiều nhà cung cấp dịch vụ đám mây thiết lập các trung tâm dữ liệu tại đây, chẳng hạn như IBM đã khai trương hai trung tâm dữ liệu tại đây, một ở Abu Dhabi và một ở Dubai. Hơn nữa, hơn 70% công ty Trung Đông dự kiến sẽ sử dụng hệ thống đa đám mây trong hai năm tới, đạt mức 4,1 tỷ USD vào năm 2022.
WordPress.com
